Λίγα λόγια για αυτό το εγχείρημα

Πολλές φορές, ακόμη κι επειδή δεν μας αρέσει κάτι για οποιονδήποτε λόγο — ακόμη και για έναν καθαρά οπτικό ή αισθητικό λόγο — θα θέλαμε να είναι αλλιώς. Μπορεί να κοιτάζουμε κάτι και, ενώ αναγνωρίζουμε ότι είναι καλό, ενώ κάνει τη δουλειά του και με το παραπάνω, να αισθανόμαστε ότι θα μπορούσε να γίνει διαφορετικό, πιο όμορφο, πιο λειτουργικό, πιο απλό ή απλώς πιο κοντά σε αυτό που έχουμε στο μυαλό μας. Αυτή ακριβώς η σκέψη, όσο απλή κι αν φαίνεται, ήταν ο αρχικός λόγος που ξεκίνησα να προσπαθώ. Η αίσθηση ότι κάτι μπορεί να γίνει διαφορετικά και, ίσως, λίγο καλύτερα.

Κι έτσι, εδώ προσπαθώ να κάνω τα πράγματα διαφορετικά. Όχι απαραίτητα επειδή αυτό που υπάρχει ήδη είναι λάθος, αλλά επειδή πιστεύω ότι σχεδόν πάντα υπάρχει περιθώριο για βελτίωση. Κάθε ιδέα, κάθε προσπάθεια, κάθε δημιουργία μπορεί να αποτελέσει την αρχή για κάτι επόμενο. Αυτό που σήμερα θεωρούμε ολοκληρωμένο, αύριο μπορεί να μας φαίνεται ότι χρειάζεται μια αλλαγή. Και αυτή η αλλαγή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απορρίπτουμε όσα κάναμε μέχρι τώρα. Σημαίνει ότι συνεχίζουμε να εξελισσόμαστε.

Οτιδήποτε θα μπορούσε να είναι αλλιώς, ίσως θα μπορούσε να είναι και καλύτερο. Αυτή είναι μια σκέψη που μπορεί να γίνει είτε εμπόδιο είτε κίνητρο. Αν τη δούμε ως αμφισβήτηση όσων έχουμε καταφέρει, μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε ότι ποτέ δεν είναι αρκετά. Αν όμως τη δούμε ως αφορμή για εξέλιξη, τότε μπορεί να γίνει η δύναμη που μας ωθεί να συνεχίσουμε. Να παρατηρούμε, να διορθώνουμε, να δοκιμάζουμε, να αποτυγχάνουμε, να ξαναδοκιμάζουμε και τελικά να προχωράμε.

Άλλωστε, πάντοτε εχθρός του καλού είναι το καλύτερο. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε διαρκώς δυσαρεστημένοι με το αποτέλεσμα. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να κυνηγάμε μια τελειότητα που ίσως δεν υπάρχει. Σημαίνει απλώς ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε την αλλαγή και την προσπάθεια για κάτι καλύτερο. Το καλό είναι σημαντικό, αλλά η επιθυμία να το κάνουμε καλύτερο είναι αυτή που δημιουργεί την εξέλιξη.

Να προσπαθούμε για το καλύτερο είναι ο στόχος και, ταυτόχρονα, η φιλοσοφία μας. Όχι μόνο στο τελικό αποτέλεσμα, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο φτάνουμε σε αυτό. Να μη φοβόμαστε να πούμε ότι κάτι δεν μας ικανοποιεί. Να έχουμε το θάρρος να επιστρέψουμε σε μια ιδέα και να την ξαναδούμε από την αρχή. Να αναρωτηθούμε αν υπάρχει ένας διαφορετικός τρόπος, μια διαφορετική προσέγγιση, μια μικρή λεπτομέρεια που μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα.

Κάποιες φορές η αλλαγή είναι μεγάλη και εμφανής. Άλλες φορές είναι τόσο μικρή που μπορεί να μην την παρατηρήσει κανείς. Μπορεί να είναι μια λεπτομέρεια στη σχεδίαση, μια διαφορετική επιλογή, ένας πιο απλός τρόπος να γίνει κάτι ή μια σκέψη που δεν είχαμε κάνει προηγουμένως. Όμως ακόμη και αυτές οι μικρές αλλαγές έχουν αξία. Γιατί η βελτίωση δεν έρχεται πάντα με μεγάλα βήματα. Συχνά έρχεται μέσα από πολλές μικρές προσπάθειες που, η μία μετά την άλλη, μας οδηγούν λίγο πιο μπροστά.

Το ότι δεν πετυχαίνουμε πάντοτε αυτό που έχουμε στο μυαλό μας δεν σημαίνει ότι πρέπει να τα παρατάμε. Αντίθετα, ίσως εκεί ακριβώς βρίσκεται η μεγαλύτερη αξία της προσπάθειας. Η αποτυχία δεν είναι πάντα το αντίθετο της επιτυχίας. Μπορεί να είναι ένα στάδιο της διαδρομής προς αυτήν. Μπορεί να μας δείξει τι δεν λειτούργησε, τι χρειάζεται αλλαγή και τι πρέπει να δοκιμάσουμε διαφορετικά την επόμενη φορά.

Κάθε προσπάθεια αφήνει κάτι πίσω της. Ακόμη κι όταν το αποτέλεσμα δεν είναι αυτό που περιμέναμε, έχουμε αποκτήσει εμπειρία. Έχουμε μάθει κάτι. Έχουμε δει έναν δρόμο που δεν οδηγεί εκεί που θέλουμε και αυτό από μόνο του είναι χρήσιμο. Γιατί την επόμενη φορά θα γνωρίζουμε περισσότερα. Θα ξεκινήσουμε από ένα διαφορετικό σημείο και θα έχουμε μαζί μας όλα όσα μάθαμε από την προηγούμενη προσπάθεια.

Αυτό άλλωστε υποδεικνύεται και από την ίδια την ανθρώπινη φύση μας. Ο άνθρωπος από τη φύση του προσπαθεί να βελτιώσει το περιβάλλον του, τα εργαλεία του, τις ιδέες του και τελικά τον ίδιο του τον εαυτό. Από τις πιο απλές καθημερινές ανάγκες μέχρι τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας, πίσω από όλα υπάρχει η ίδια ανάγκη: η σκέψη ότι κάτι μπορεί να γίνει διαφορετικά.

Αν δεν υπήρχε αυτή η σκέψη, δεν θα υπήρχε εξέλιξη. Δεν θα υπήρχε η ανάγκη να δημιουργήσουμε κάτι καινούργιο, να διορθώσουμε κάτι παλιό ή να αναζητήσουμε έναν καλύτερο τρόπο. Όλα όσα σήμερα θεωρούμε αυτονόητα κάποτε ήταν απλώς μια ιδέα κάποιου ανθρώπου που σκέφτηκε ότι «θα μπορούσε να γίνει αλλιώς».

Κάπως έτσι ξεκινά και κάθε προσωπική προσπάθεια. Με μια μικρή αμφιβολία, με μια παρατήρηση ή με μια απλή επιθυμία. «Μπορεί να γίνει καλύτερα». Από εκεί ξεκινά η αναζήτηση. Και όσο συνεχίζουμε να αναζητούμε, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχουμε να βρούμε κάτι που πραγματικά μας εκφράζει.

Δεν είναι απαραίτητο να φτάσουμε στην τελειότητα. Ίσως η τελειότητα να είναι ένας στόχος που συνεχώς απομακρύνεται όσο πλησιάζουμε. Αυτό που έχει σημασία είναι να μη σταματάμε να κινούμαστε προς τα εκεί. Να υπάρχει πάντα η διάθεση για ένα ακόμη βήμα, μια ακόμη δοκιμή, μια ακόμη βελτίωση.

Γιατί τελικά η αξία δεν βρίσκεται μόνο στο αποτέλεσμα. Βρίσκεται και στη διαδρομή. Στις αποτυχίες, στις διορθώσεις, στις αμφιβολίες, στις στιγμές που είπαμε «δεν γίνεται» και παρ' όλα αυτά συνεχίσαμε. Βρίσκεται στην επιμονή να ξανασηκωθούμε και να προσπαθήσουμε ακόμη μία φορά.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο σημαντικό: να μη θεωρούμε ότι το σημερινό αποτέλεσμα είναι και το τελευταίο. Να αφήνουμε πάντα χώρο για κάτι διαφορετικό. Για κάτι καινούργιο. Για κάτι καλύτερο.

Να προσπαθούμε μέχρι το τέλος. Όχι επειδή γνωρίζουμε ότι θα πετύχουμε σίγουρα, αλλά επειδή γνωρίζουμε ότι χωρίς την προσπάθεια δεν θα μάθουμε ποτέ μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε. Γιατί το καλύτερο δεν είναι πάντα ένας συγκεκριμένος προορισμός. Είναι η συνεχής προσπάθεια να γίνουμε λίγο καλύτεροι από αυτό που ήμασταν χθες.

Και ίσως τελικά αυτό να είναι όλο το νόημα: να μη σταματάμε να προσπαθούμε. Να κοιτάμε αυτό που έχουμε μπροστά μας και, όταν πιστεύουμε ότι μπορεί να γίνει αλλιώς, να έχουμε το θάρρος να το αλλάξουμε. Να δημιουργούμε, να διορθώνουμε, να μαθαίνουμε και να συνεχίζουμε.

Γιατί όσο υπάρχει η διάθεση να προσπαθήσουμε ξανά, υπάρχει πάντα και η πιθανότητα το επόμενο να είναι καλύτερο.

Τελευταίες αλλαγές σε εφαρμογές