Το «άλλο» πρόβλημα με την αυτόματη μετατροπή του Ελεύθερου Λογισμικού σε Ιδιοκτησιακό
Η συζήτηση γύρω από το ελεύθερο λογισμικό και το λογισμικό ανοιχτού κώδικα (FOSS) έχει περάσει από πολλά κύματα τα τελευταία χρόνια. Ενώ παραδοσιακά η κύρια ανησυχία ήταν η εκμετάλλευση της εργασίας των ανεξάρτητων προγραμματιστών από τεχνολογικούς κολοσσούς, μια νέα και εξίσου επικίνδυνη τάση έρχεται στο προσκήνιο: η αλλαγή της άδειας χρήσης και η αυτόματη ή σταδιακή μετατροπή ανοιχτών έργων σε ιδιοκτησιακό λογισμικό (proprietary software).
Όπως επισημαίνει ο γνωστός συγγραφέας και ακτιβιστής της τεχνολογίας Cory Doctorow, το φαινόμενο αυτό παρατηρείται όλο και πιο συχνά στη βιομηχανία του λογισμικού. Εταιρείες που ξεκίνησαν βασίζοντας την ανάπτυξη, τη δημοφιλία και τις διορθώσεις τους στην κοινότητα και στις αρχές της διαφάνειας, αποφασίζουν εκ των υστέρων να αλλάξουν τους όρους παιχνιδιού. Είτε μέσω αδειών όπως η Business Source License (BSL), είτε μέσω ειδικών ρητρών σταδιακής μετάβασης, λογισμικό που κάποτε ήταν ελεύθερα προσβάσιμο μετατρέπεται σε κλειστό, εμπορικό προϊόν.
Το «άλλο» ουσιαστικό πρόβλημα σε αυτή τη διαδικασία δεν είναι απλώς η πιθανή οικονομική επιβάρυνση των χρηστών. Είναι η συστηματική διαβρωτική επίδραση στην έννοια της εμπιστοσύνης εντός της κοινότητας τεχνολογίας. Όταν ένας ανεξάρτητος προγραμματιστής συνεισφέρει κώδικα, χρόνο και τεχνογνωσία σε ένα ανοιχτό έργο, το κάνει υπό την υπόσχεση ότι η συνεισφορά του θα παραμείνει δημόσιο αγαθό. Η εκ των υστέρων αλλαγή της άδειας χρήσης οικειοποιείται την εθελοντική προσφορά και εγκλωβίζει τους χρήστες (vendor lock-in) σε ένα περιβάλλον που ελέγχεται πλήρως από μία και μόνο εταιρεία.
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις αυτής της πρακτικής είναι βαθιές. Από τη μία πλευρά, δημιουργείται ένα κλίμα έντονης καχυποψίας απέναντι σε νέα ανοιχτά έργα που υποστηρίζονται από εταιρικά κεφάλαια. Από την άλλη, παρατηρείται συχνά διάσπαση των έργων (forking), με την κοινότητα να προσπαθεί να συντηρήσει τις τελευταίες πραγματικά ελεύθερες εκδόσεις, διασπώντας όμως τους διαθέσιμους πόρους. Αν αυτή η τάση παγιωθεί, η έννοια του «ανοιχτού κώδικα» κινδυνεύει να μετατραπεί από φιλοσοφία ελευθερίας και συνεργασίας σε ένα απλό τέχνασμα μάρκετινγκ για την προσέλκυση χρηστών πριν από την επιβολή χρεώσεων.
Η διατήρηση της βιωσιμότητας του ελεύθερου λογισμικού απαιτεί πλέον ισχυρότερες νομικές δικλείδες ασφαλείας, ενίσχυση των ανεξάρτητων ιδρυμάτων και αυξημένη εγρήγορση από την πλευρά της τεχνολογικής κοινότητας. Η ελευθερία του λογισμικού δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη, αλλά ένα κτηθέν δικαίωμα που χρειάζεται διαρκή προστασία.
Πηγή: Διαβάστε το αρχικό άρθρο